Home

Na bijna een jaar voorbereiding is het dan zover gekomen: sinds februari 2012 wordt de eerste permacultuurleertuin aangelegd in Utrecht, bij de Openbare Basisschool Oog in Al. Onder het tabblad ‘projecten’ kunt u foto’s bekijken en verhalen lezen over de aanleg, de voortgang en de ervaringen met en in deze tuin.

Wat is een permacultuur leertuin?

Een permacultuurleertuin is een buiten-leslokaal in een natuurlijke omgeving. Deze omgeving is zoveel mogelijk volgens de permacultuur principes (zie tabblad ‘permacultuur’) opgebouwd. Het leslokaal bevat o.a. een amfitheater, zitplekken/tafels, moestuinplekken en een grote diversiteit aan eetbare planten, variërend van fruitbomen tot eetbaar onkruid.

De bedoeling van deze tuinen is dat lessen en activiteiten die normaal binnen in de school
plaatsvinden daar waar mogelijk verhuizen naar de tuin en dat de tuin een mogelijkheid biedt om te moestuinieren. Dit vergt enige creativiteit van de leerkrachten. Een aantal voorbeelden van waar de tuin voor gebruikt kan worden zijn: toneelvoordrachten,
spreekbeurten, verjaardagsmomenten, muziekmomenten, kosmisch onderwijs, natuurlessen, moestuinieren, vergaderingen, tussen- en naschoolse opvangactiviteiten, oogstverkoop, lekker thee zetten en proeven van alle kruiden en bloemen. Dit is nog maar een kleine greep uit alles wat met kinderen in de tuin gedaan kan worden.

Doel leertuinen

Het doel van het plan om leertuinen aan te leggen bij basisscholen is veelzijdig:

  • Gemeentegrond kan in participatie worden gegeven. Dit scheelt kosten voor de gemeente en de grond wordt nuttiger gebruikt.
  • VMBO- en MBO-scholen kunnen bij projecten betrokken worden voor stageplekken en allerlei andere samenwerkingsmogelijkheden.
  • Kinderen in de steden kunnen meer over natuur en moestuinieren leren.
  • Kinderen worden gestimuleerd om te gaan ruiken en proeven van alles wat er in de tuin groeit. Zo komen ze met groenten, fruit, kruiden en eetbare onkruiden in aanraking en raken ze aan de vele verschillende smaken gewend. Uit het pilot-project bij OBS Oog in Al is al gebleken dat dit werkt (voor meer hierover zie het tabblad ‘projecten’).
  • Kinderen komen meer in beweging door werk- en spelactiviteiten in de tuin.
  • Diverse andere organisaties en projecten, zoals de tussen- en naschoolse opvang, wijk- en buurtbewoners, kunst- en cultuurprojecten en bedrijven (t.b.v. team building), kunnen gebruik van de tuin gaan maken, zodat de tuin maximaal benut wordt en een breed draagvlak krijgt.

Effecten op kinderen

Contact met de natuur doet kinderen goed: het prikkelt al hun zintuigen, brengt hen in beweging en daagt ze uit tot ‘verkennen’. De laatste jaren wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de effecten van natuurbeleving op de ontwikkeling en het welzijn van kinderen (zie hierover vooral de publicaties van prof. Agnes van den Berg van de Wageningen Universiteit/Alterra). Enkele vastgestelde gunstige effecten zijn:

  • kinderen vertoonden in een natuurlijke speelomgeving meer gevarieerd en meer creatief en exploratief speelgedrag dan in een sporthal;
  • kinderen vertoonden in de natuur een sterkere verbetering in hun emotionele welzijn en stemming dan na deelname aan een dansprogramma;
  • kinderen met ADHD functioneerden over het algemeen beter en vertoonden minder
  • probleemgedrag in een natuurlijke dan in een niet-natuurlijke omgeving.

Daarnaast zijn o.a. de volgende positieve effecten van contact met de natuur op mensen in het algemeen (kinderen èn volwassenen) gemeten:

  • tuinieren op een volkstuin leidde tot sneller en completer herstel van stress dan een passieve activiteit binnenshuis;
  • de aanwezigheid van groen in de woonomgeving bleek een positieve invloed op de algemene en mentale gezondheid van stadsbewoners te hebben en acute gezondheidsklachten te verminderen;
  • een groene omgeving bleek vooral ook voor kinderen en jongeren gunstig voor hun gezondheid (o.a. doordat zij i.t.t. volwassenen in een groene omgeving meer bewegen).