Permacultuur-leertuin

Wat is een permacultuur-leertuin?

Een permacultuur-leertuin is een buiten-leslokaal in een natuurlijke omgeving. Deze omgeving is zoveel mogelijk volgens de permacultuur principes opgebouwd. Het leslokaal bevat o.a. een amfitheater, zitplekken/tafels, moestuinplekken en een grote diversiteit aan eetbare planten, variërend van fruitbomen tot eetbare (on)kruiden.

permacultuur-leertuin

Lessen en activiteiten die normaal binnen in de school plaatsvinden kunnen daar waar mogelijk verhuizen naar de tuin en de tuin biedt een mogelijkheid om te moestuinieren. Dit vergt enige creativiteit van de leerkrachten. Enkele voorbeelden van waar de tuin voor gebruikt kan worden zijn: toneelvoordrachten, spreekbeurten, verjaardagsmomenten, muziekmomenten, kosmisch onderwijs, natuurlessen, moestuinieren, vergaderingen, tussen- en naschoolse opvangactiviteiten, oogstverkoop, lekker thee drinken en proeven van alle kruiden en bloemen. Dit is nog maar een kleine greep uit alles wat kinderen (en volwassenen) in de tuin kunnen doen.

Doel leertuinen

Het doel van het plan om leertuinen aan te leggen bij basisscholen is veelzijdig:

  • Kinderen worden gestimuleerd om te gaan ruiken en proeven van alles wat er in de tuin groeit. Zo komen ze met groenten, fruit, kruiden en eetbare onkruiden in aanraking en raken ze aan de vele verschillende smaken gewend. Uit het permacultuur-leertuinproject bij OBS Oog in Al is al gebleken dat dit goed werkt.
  • Kinderen in de steden kunnen meer over natuur en moestuinieren leren.
  • Kinderen komen meer in beweging door werk- en spelactiviteiten in de tuin.
  • Diverse andere organisaties en projecten, zoals de tussen- en naschoolse opvang, wijk- en buurtbewoners, kunst- en cultuurprojecten en bedrijven (t.b.v. team building) kunnen gebruik van de tuin gaan maken, zodat de tuin maximaal benut wordt en een breed draagvlak krijgt.
  • Gemeentegrond kan in participatie worden gegeven. Dit scheelt kosten voor de gemeente en de grond wordt nuttig gebruikt.
  • VMBO- en MBO-scholen kunnen bij projecten betrokken worden voor stageplekken en allerlei andere samenwerkingsmogelijkheden.

Leren in de permacultuur-leertuin

Effecten op kinderen

Contact met de natuur doet kinderen goed: het prikkelt al hun zintuigen, brengt hen in beweging en daagt ze uit tot ‘verkennen’. De laatste jaren wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de effecten van natuurbeleving op de ontwikkeling en het welzijn van kinderen (zie hierover de publicaties van prof. Agnes van den Berg, Universiteit Wageningen/Alterra). Enkele vastgestelde gunstige effecten zijn:

  • kinderen vertonen in een natuurlijke speelomgeving gevarieerder en meer creatief en exploratief speelgedrag dan in een sporthal.
  • kinderen vertonen in de natuur een sterkere verbetering in hun emotionele welzijn en stemming dan na deelname aan een dansprogramma.
  • kinderen met ADHD functioneren over het algemeen beter en vertoonen minder probleemgedrag in een natuurlijke dan in een niet-natuurlijke omgeving.

Daarnaast zijn o.a. de volgende positieve effecten van contact met de natuur op mensen in het algemeen (kinderen én volwassenen) gemeten:

  • tuinieren op een volkstuin leidt tot sneller en completer herstel van stress dan een activiteit binnenshuis.
  • de aanwezigheid van groen in de woonomgeving blijkt een positieve invloed op de algemene en mentale gezondheid van stadsbewoners te hebben en acute gezondheidsklachten te verminderen;
  • een groene omgeving heeft een gunstig effect of de gezondheid van vooral kinderen en jongeren (doordat zij i.t.t. volwassenen in een groene omgeving meer bewegen).